4 december – H. Barbara, maagd en martelares † 306
Hoewel de Heilige Barbara liturgisch op 4 december slechts een eenvoudige gedachtenis heeft, onder het feest van de Heilige Petrus Chrysologus, is zij toch een van de meest geliefde en wijd vereerde heiligen in Oost en West.
Afkomst en roeping
Sint Barbara van Nicomedië was de enige dochter van Dioscorus, een rijk en vooraanstaand man. Uit buitensporige zorg én jaloezie bouwde hij voor zijn dochter een hoge toren waarin hij haar opsloot, opdat niemand haar schoonheid zou opmerken.
In deze gedwongen eenzaamheid wijdde Barbara zich aan studie en beschouwing. Terwijl zij de schoonheid van de hemel aanschouwde, begon zij te beseffen dat de afgoden die zij gedwongen werd te vereren, geen goden konden zijn, noch de scheppers van de wereld. Toch kende zij nog geen andere God.
De verborgen onderrichting
De faam van de grote Origenes van Alexandrië bereikte haar, en zij zond hem een brief met het verzoek haar te onderrichten. Hij stuurde daarop een leerling, vermomd als arts, die haar in stilte het christelijk geloof onderwees en haar uiteindelijk doopte.
Het teken van de drie vensters
Intussen had haar vader opdracht gegeven een badruimte in de toren te bouwen. Toen de werkmannen twee vensters hadden aangebracht, verlangde Barbara dat er een derde zou bijkomen, ter ere van de Heilige Drieëenheid.
Toen haar vader haar hierover ondervroeg, antwoordde zij:
Weet, mijn vader, dat door drie vensters de ziel het licht ontvangt — de Vader, de Zoon en de Heilige Geest — en de drie zijn één.
Vlucht, vervolging en marteldood
Woedend wilde Dioscorus haar met zijn zwaard doden. Barbara vluchtte naar de hoogste verdieping van de toren, waar engelen haar verborgen en haar naar een veilige plaats brachten.
Een herder verried haar schuilplaats. Dioscorus greep haar bij het haar en wierp haar in een kerker. Vervolgens leverde hij haar over aan de proconsul Marcianus, die haar liet geselen en op allerlei wijzen martelen — tevergeefs, want Barbara bleef standvastig.
Uiteindelijk voerde Dioscorus haar zelf naar een nabijgelegen berg en onthoofdde hij haar eigenhandig. Meteen daarop trof een hevige bliksemflits hemzelf, zodat hij door Gods gericht werd weggevaagd, terwijl Barbara’s ziel door de engelen werd opgenomen in de hemel.
Verering door de eeuwen heen
Sint Barbara heeft door de eeuwen heen een brede en diepe verering gekend. In heel Europa, vooral in streken waar oorlog, mijnbouw of zwaar gevaarlijk werk het leven bepaalden, werd zij gezien als een machtige voorspreekster in uren van nood. Zij werd patrones van vestingwerken, artillerie, wapensmeden en werd aangeroepen als bescherming tegen bliksem, donder en explosies van buskruit.
Santa Bárbara bendita, que en el trueno eres oída — Heilige Barbara, gezegende, gij die gehoord wordt wanneer de donder klinkt.
Zij behoort tot de veertien Heilige Helpers (Sancti Quattuordecim Auxiliatores), bijzondere beschermers in uiterste noden van ziel en lichaam.
Haar verering blijft bijzonder sterk onder hen die gevaarlijk werk verrichten. Zo is het in vele landen gebruikelijk dat mijnwerkers en tunnelbouwers een beeld van de Heilige Barbara meenemen de tunnel of schacht in, opdat zij hen beschermt tegen instortingen, gasontploffingen en plotseling onheil.
Haar vaste attributen zijn de toren met drie vensters, het boek, de palm van de martelaren en het zwaard waarmee zij werd onthoofd.
Aanroeping
De Heilige Barbara werd overvallen door de dood, zonder de troost van de Laatste Sacramenten. Zij werd evenwel direct na haar overlijden omringd door engelenscharen die haar naar de hemel begeleidden. Zij werd onze voorspreekster van het laatste uur en patrones van de goede dood.
Wij roepen Sint Barbara aan om ons te bewaren voor een plotselinge en onvoorbereide dood en om ons in het uur van ons sterven te laten sterken door het Heilig Viaticum, de laatste troost van de Kerk op de weg naar het eeuwige leven. Heilige Barbara bid voor ons.