4 maart — H. Casimir, belijder † 1484
De heilige Casimir, tweede zoon van koning Casimir III van Polen, werd geboren in 1458. Onder de zorg van zijn deugdzame moeder, Elisabeth van Oostenrijk, en later onder leiding van de vrome leermeester Johannes Dlugosz, ontving prins Casimir een opvoeding die hem al vroeg tot een voorbeeld van godsvrucht maakte. Door woord en voorbeeld groeide hij uit tot een jongeman van uitzonderlijke deugd.
Op vijfentwintigjarige leeftijd, verzwakt door een langdurige ziekte, voorzag hij zijn naderende dood. Hij verkoos als maagd te sterven, liever dan een huwelijk aan te gaan om zo zijn leven en gezondheid te behouden, zoals men hem had aangeraden.
Te midden van koninklijke pracht leidde hij een eenvoudig en verstorven leven. Hij vastte, droeg een haren boetekleed, sliep op de grond, bad ’s nachts en wachtte bij het aanbreken van de dag op het openen van de kerkdeuren. Zijn toewijding aan het lijden van Onze Heer was zo diep, dat hij tijdens de heilige Mis soms geheel in gebed verzonken leek. Zijn barmhartigheid jegens armen en bedroefden kende geen grenzen.
Zijn liefde voor Onze Lieve Vrouw bracht hij tot uitdrukking in een uitgebreid loflied in zijn moedertaal. De wonderen die na zijn dood op zijn voorspraak plaatsvonden, waren talrijk: blinden ontvingen het gezicht, lammen konden weer gaan, zieken werden genezen en een gestorven meisje werd tot leven gewekt. Volgens overlevering verscheen hij eens in heerlijkheid om zijn landgenoten bij te staan in de strijd, die eindigde in een glansrijke overwinning.
Honderdtweeëntwintig jaar na zijn overlijden werd zijn graf in de kathedraal van Vilnius geopend om zijn heilig lichaam over te brengen naar een marmeren kapel, waar het nog steeds rust. Hoewel de grafkelder vochtig was en het gewelf was ingestort, werd zijn lichaam, gehuld in zijden gewaden, gaaf en ongeschonden teruggevonden. Daarbij verspreidde het een aangename geur die de kerk vervulde. Onder zijn hoofd vond men het loflied tot Onze Lieve Vrouw dat hij tijdens zijn leven bij zich had gedragen.
In deze kapel rust de heilige Casimir, patroon van Litouwen. Zij werd in de 17e eeuw gebouwd en geldt als een belangrijk barok heiligdom van het land. Sinds de translatie van zijn lichaam in 1604 is Vilnius het centrum van zijn verering. Het zilveren reliekbeeld boven het altaar markeert de plaats van zijn relieken. Let op de twee rechterhanden van de H. Casimir. Toen men de wijzende hand wilde wijzigen, bleef de oorspronkelijke houding zichtbaar. Men zag daarin een teken van God en liet het beeld ongewijzigd.
De verering te Vilnius
Bij de opening van het graf van de heilige Casimir in 1604 in de kathedraal van Vilnius werd zijn lichaam ongeschonden aangetroffen. Deze bevinding versterkte zijn verering en droeg ertoe bij dat zijn cultus zich ruimer verbreidde in Litouwen en Polen.
Onder zijn hoofd werd een stuk papier gevonden met een Marialofzang die begint met de woorden “Omni die dic Mariae” Volgens de overlevering bad hij deze hymne bij zijn leven dikwijls. Sinds de translatie wordt zij in de kathedraal van Vilnius ter zijner gedachtenis gezongen en blijft zij met zijn naam verbonden.
Vilnius is het voornaamste centrum van zijn verering. Zijn relieken rusten in de kathedraal, waar hij als patroon van Litouwen wordt geëerd. Zijn feest op 4 maart wordt met bijzondere plechtigheid gevierd, en zijn cultus leeft voort in Litouwen, Polen en daarbuiten.
De hymne Omni die dic Mariae wordt in dit verband beschouwd als een blijvende uitdrukking van zijn mariale toewijding.
Zing elke dag tot Maria,
mijn ziel, haar lof;
vier met vurige toewijding
haar feesten en haar daden.
Beschouw en bewonder
haar verheven deugden;
noem haar de gelukkige Moeder,
noem haar de zalige Maagd.
Zij is de Moeder, van eeuwigheid
door de Vader uitverkoren;
zij mocht ontvangen
het Woord zonder vader.
Zij bleef Maagd, ongeschonden,
en werd Moeder Gods;
zij is ons gegeven
als een heldere ster.
O hoe gelukkig, hoe uitverkoren
was deze jonge Maagd,
die waardig werd bevonden
Moeder én dienstmaagd van Christus te zijn.
Wees ons, o Maria,
moederlijke bescherming;
verdedig en behoed ons
tegen de wrede vijand.
Geef dat wij U steeds loven
met zuiver hart en mond,
en leid ons na dit sterfelijk leven
naar het rijk des hemels.
Amen.