11 december – H. Damasus, paus en belijder † 384
Vandaag viert de Kerk de Heilige Paus Damasus I, een van de meest invloedrijke pausen van de vierde eeuw. Hij stond aan het roer in een tijd van grote spanningen: het christendom kwam op als staatsgodsdienst, oude heidense structuren brokkelden af en binnen de Kerk zelf staken hardnekkige ketterijen als Arianisme en Apollinarisme telkens opnieuw de kop op. In die woelige wereld was Damasus een vaste rots.
Verdeeldheid in Rome
Toen paus Liberius in 366 stierf, brak er in Rome een fel conflict uit over de opvolging. Twee groepen kozen twee verschillende pausen: Damasus en Ursinus. De partijstrijd liep hoog op en er vielen slachtoffers. Uiteindelijk werd Damasus door een synode erkend als de rechtmatige bisschop van Rome. Wat ook de politieke spanningen waren: Damasus zelf koos ervoor de vrede te herstellen en de Kerk te verenigen rond het ware geloof.
Verdediger van de katholieke leer
De jonge Kerk werd in zijn tijd bedreigd door ketterse stromingen. Damasus trad duidelijk en vastberaden op. Hij veroordeelde het Apollinarisme, dat beweerde dat Christus geen menselijke ziel had; hij bestreed het Macedonianisme, dat de godheid van de Heilige Geest ontkende; en hij stuurde gezanten naar het Concilie van Constantinopel (381), dat deze dwaalleren definitief verwierp en het Credo bevestigde zoals wij het vandaag nog bidden. Zo hielp hij het fundament te leggen voor de katholieke geloofsbelijdenis.
De Vulgata
Een van zijn grootste daden is zijn samenwerking met de Heilige Hiëronymus. In die tijd bestonden er vele, onderling afwijkende Latijnse bijbelvertalingen. Damasus vroeg Hiëronymus om een betrouwbare, eenduidige tekst te maken. Het uiteindelijke resultaat van dit initiatief was de Vulgata, de Latijnse Bijbel die de standaardtekst van de Westerse Kerk is. Damasus presideerde ook het Concilie van Rome (382), dat het overzicht van de bijbelboeken gaf dat later door de Kerk definitief bevestigd werd.
Vereerder van de martelaren
Damasus had een bijzonder respect voor de martelaren van de eerste eeuwen. Hij liet de oude Romeinse catacomben restaureren, de graven opnieuw toegankelijk maken en daarop inscripties in dichtvorm aanbrengen — vaak door hemzelf geschreven. Dankzij hem bleven veel martelaarstombes bewaard en kregen zij eerherstel in een tijd waarin hun herinnering dreigde te vervagen. Ook bouwde hij kerken, waaronder San Lorenzo in Damaso, dat tot op vandaag zijn naam draagt, en hij schonk grote zorg aan de liturgie en de waardige inrichting van heilige plaatsen.
Paus van de overgangstijd
De Heilige Damasus leefde in een tijd waarin het christendom, onder keizer Theodosius, officieel tot godsdienst van het rijk werd verheven. Het was een periode van overgang, waarin oude heidense gebruiken nog diep verankerd waren in het openbare leven. Daarom steunde hij het initiatief van christelijke senatoren om de laatste zichtbare symbolen van het oude heidendom, zoals het beroemde Altaar van de Overwinning in de Senaat, te verwijderen, omdat zij niet langer passend waren in een rijk dat zich bewust tot Christus had bekeerd. Zijn houding hielp de geest van het Evangelie steeds duidelijker in het publieke leven vorm te geven.
Zijn dood en zijn patronaten
Na achttien jaar pauselijk dienstwerk stierf Damasus op 10 december 384, op hoge leeftijd. Hij genoot grote faam om zijn deugdzaam leven, zijn geleerdheid en zijn wijsheid. Zijn pontificaat was, samen met dat van Sylvester en Leo de Grote, een van de langste uit de vroege Kerk. Hij werd begraven naast zijn moeder en zijn zus. Paus Damasus wordt in het bijzonder vereerd als patroon van archeologen en van allen die zich wijden aan de studie van oude christelijke inscripties. Heilige Damasus, O.P.N.