3 december – H. Franciscus Xaverius, belijder en apostel van Indië en Japan † 1552
Afkomst en jeugd
Franciscus Xaverius werd in 1506 geboren op het kasteel van Xavier in Navarra. Hij stamde uit een oud Baskisch geslacht en ontving een grondige opvoeding in geloof en discipline. Al vroeg toonde hij grote scherpte van geest, die later zijn studies in Parijs zou kenmerken.
Ambitie en bekering
Aan de Universiteit van Parijs groeide Franciscus uit tot een briljante student en docent. Zijn toekomst leek te liggen in een academische of diplomatieke carrière.
Zijn leven nam echter een beslissende wending door zijn ontmoeting met de heilige Ignatius van Loyola. Ignatius confronteerde hem herhaaldelijk met het woord van Christus:
Wat baat het een mens heel de wereld te winnen en zijn ziel te verliezen?
Na jaren van innerlijke strijd gaf Franciscus zijn wereldse ambities op. Op 15 augustus 1534 legde hij, samen met Ignatius en enkele gezellen, de geloften af in Montmartre. Zo begon zijn leven als apostel van Christus.
Vorming en priesterwijding
Franciscus ontving een zorgvuldige geestelijke vorming. Zijn karakter werd getekend door eenvoud, doorzettingsvermogen en een ongewoon vermogen om zichzelf weg te cijferen.
In 1537 werd hij tot priester gewijd. Binnen enkele jaren stond hij klaar voor de grootste onderneming van zijn leven: de missie naar het Oosten.
De zending naar Indië
In 1541 aanvaardde Franciscus de opdracht om als pauselijk gezant naar de Portugese gebieden in Azië te gaan. Hij vertrok met nauwelijks bezit — slechts een kruisbeeld, zijn brevier en de overtuiging dat God hem zou leiden.
Na een lange en zware zeereis bereikte hij in 1542 Goa, een stad aan de westkust van India, gelegen aan de Arabische Zee. Goa was in die tijd het administratieve en religieuze centrum van het Portugese Aziatische rijk. Hij trof er armoede, ziekte en religieuze ongeletterdheid. Franciscus koos bewust voor de meest verwaarloosde buurten. Hij verzorgde melaatsen, onderwees kinderen en leerde nieuwe talen met opmerkelijke snelheid. Zijn vreugde en eenvoud wonnen de harten van velen.
Onvermoeibare ijveraar voor het geloof
Zijn dagen bestonden uit catechese, verzorging van zieken, het dopen van nieuwe gelovigen en het bezoeken van verre dorpen.
In zijn brieven dringt een diep verlangen door:
Duizenden zouden christen worden, als er maar priesters waren om hen te onderrichten.
Japan: de uitdaging van een nieuwe cultuur
In 1549 zette Franciscus voet in Japan, waar het christendom onbekend was. Hij trof een verfijnde en kritische cultuur, die alleen door zorgvuldige uitleg en goed getuigenis te winnen was.
Hij bestudeerde de Japanse taal, ontmoette geleerden en gaf onderricht met groot respect voor het denken van zijn toehoorders. Zijn werk legde de basis voor een sterke christelijke gemeenschap die eeuwen standhield.
De droom van China
Franciscus voelde zich steeds meer geroepen om het Evangelie naar China te brengen. Zijn overtuiging was eenvoudig en profetisch:
Als China Christus leert kennen, zal heel Azië Hem leren kennen.
Toegang tot China was echter streng verboden. Toch waagde hij de overtocht en bereikte in 1552 het eiland Sancian, voor de Chinese kust.
Zijn laatste dagen
Op Sancian werd hij ziek en verzwakte snel. Ver van zijn medebroeders, in een eenvoudige hut, vertrouwde hij zijn leven toe aan God. Zijn laatste woorden waren:
O mijn Jezus.
Franciscus stierf op 3 december 1552, slechts 46 jaar oud. Zijn lichaam werd later naar Goa gebracht, waar het nog steeds wordt vereerd.
Nalatenschap
In nauwelijks tien jaar missionaire arbeid bracht Franciscus een ontelbare menigte tot het geloof, in zulke overvloed dat zijn werk al door tijdgenoten werd vergeleken met de eerste tijden van de Kerk. Zijn brieven en voorbeeld inspireerden generaties missionarissen en priesters.
Heiligen en pausen hebben hem reus van de missie genoemd en gelijk aan de apostelen in vruchtbaarheid. Zijn naam blijft verbonden met moed, eenvoud, gebed en grenzeloze liefde voor zielen.
De koning van Portugal
De missionaire zending van Franciscus Xaverius stond in nauwe samenhang met het beleid van de Portugese kroon. In de 16e eeuw was Portugal een katholiek rijk dat het geloof verdedigde en verspreidde in de gebieden die onder Portugese invloed kwamen. Koning João III zag het als zijn vorstelijke plicht het Evangelie te brengen naar deze nieuwe gebieden en verzocht uitdrukkelijk om heilige en bekwame missionarissen.
Ignatius van Loyola wees Franciscus Xaverius aan voor deze zending, overtuigd dat zijn brandende liefde voor Christus en zijn moed hem bijzonder geschikt maakten voor deze taak.
Heiligverklaring en patronaten
Franciscus Xaverius werd in 1622 heilig verklaard door paus Gregorius XV, samen met Ignatius van Loyola, Theresia van Ávila, Isidorus van Madrid en Filippus Neri. Deze gezamenlijke canonisatie werd een triomf van de katholieke hervorming.
Hij wordt vereerd als patroon van de missie, van missionarissen, catechisten en van Azië in het bijzonder. Daarnaast is hij patroon van talloze bisdommen, landen, zeelieden en reizigers — een teken van zijn wereldwijde invloed.
Betekenis voor onze tijd
Franciscus Xaverius herinnert ons eraan dat de kracht van het Evangelie niet ligt in middelen of strategieën, maar in een hart dat volledig beschikbaar is voor Christus. Zijn leven is een uitnodiging om met vertrouwen, eerbied en vastberadenheid het katholiek geloof uit te dragen — in onze omgeving, in onze tijd. H. Franciscus Xaverius,bid voor ons.