6 december – H. Nicolaas, bisschop van Myra † 343 – 350
Vandaag viert de Kerk de feestdag van de Heilige Nicolaas. Deze Heilige bisschop is één van de meest vereerde heiligen van de christenheid. In de orthodoxe Kerken is zijn verering zo belangrijk dat bijna iedere kerk een icoon van de Heilige heeft. De verering van Sint Nicolaas ontstond in de oosterse Kerk, waartoe ook Myra in Lycië behoorde, de stad waar hij bisschop was.
Vanuit deze oosterse traditie werd zijn cultus al vroeg door de Latijnse Kerk overgenomen en vond zij vooral in de noordelijke kust- en handelssteden brede verspreiding, waar men hem vereerde als beschermer van zeevarenden en kooplieden. Sint Nicolaas stond bekend om zijn niet-aflatende zorg voor de behoeftigen, zijn bescherming van kinderen, zijn barmhartigheid jegens onderdrukten, zijn vrijgevigheid en zijn onverschrokkenheid als verdediger van het ware geloof.
Hoewel weinig historische gegevens over zijn leven met zekerheid vaststaan – behalve wellicht zijn aanwezigheid op het Concilie van Nicea in 325, waar de ketterij van het Arianisme werd veroordeeld – ontstonden er talloze legenden en hagiografieën die uitdrukking geven aan de wijdverbreide volksdevotie rond deze geliefde bisschop.
Iconografie
In de Sint Agneskerk vinden we zijn afbeelding in de linker benedenhoek van de mozaïeken rond het priesterkoor. Daar staat hij in vol bisschoppelijk ornaat, met aan zijn voeten een houten ton waarin drie jongelingen overeind komen. Deze iconografie verwijst naar de volgende, eeuwenoude legende:
Het wonder van de drie jongelingen
Er was eens, lang geleden, in een klein dorp aan een oude handelsroute, een eenvoudige herberg waar kooplieden en reizigers onderdak zochten. Op een stormachtige avond klopten drie jonge kinderen aan de deur. Ze waren doorweekt, moe en hadden honger. De herbergier liet hen vriendelijk binnen en gaf hun een plaats bij het vuur.
Maar achter deze vriendelijkheid school kwaad opzet. Toen de kinderen sliepen, doodde de man hen, sneed hen in stukken en verborg de lichamen in een grote houten pekelton, waarin men in die tijd vlees bewaarde.
Dagen gingen voorbij. De herbergier leefde in angst; elke voetstap deed hem schrikken.
Op een avond kwam een reiziger binnen met een rustige, vastberaden blik. Hij droeg een bisschopsmantel, een mijter en een staf. Het was Sint Nicolaas, bisschop van Myra.
Hij vroeg om onderdak. De herbergier ontving hem met nerveuze beleefdheid, alsof hij bang was dat de heilige door hem heen zou kijken. Toen de bisschop later naar het eten vroeg, werd de man steeds onrustiger. Uiteindelijk ging Nicolaas zelf naar de keuken. Hij liep recht op het vat af, legde zijn hand op het deksel en sprak:
“Kinderen, sta op in de Naam van Christus”.
Het deksel bewoog. Toen, alsof een zachte adem het optilde, kwamen de drie kinderen levend en ongedeerd overeind. De herbergier viel neer in tranen. Nicolaas sprak hem streng toe, maar niet zonder barmhartigheid. Het kwaad was groot, maar Gods genade, werkzaam door Zijn heiligen, is groter.
Betekenis van het wonder
Het wonder van de drie jongelingen toont hoe God door de Heilige Nicolaas de kleinen en kwetsbaren beschermt, onrecht onthult en leven schenkt waar de dood heeft geheerst. Het bevestigt zijn rol als beschermer van kinderen en onschuldigen, en verwijst uiteindelijk naar de macht van Christus Zelf, in Wiens Naam hij handelt. H. Nicolaas O.P.N.