Goede Vrijdag

door

De Kerk houdt heden stil bij het kruis van haar Heer. Het altaar is ontbloot, de lamp bij het tabernakel gedoofd, de Mis wordt niet opgedragen. Alles spreekt van rouw. De Bruidegom is haar ontnomen, en zij staat als een weduwe aan de voet van het kruis. Zij beschouwt het offer dat voor de verlossing der wereld wordt voltrokken en verenigt zich met de smart van de heilige Moeder Gods. De Passie volgens de heilige Johannes wordt gelezen, opdat de gelovigen het lijden van de Verlosser overwegen. Hier ziet men de Zoon Gods overgeleverd aan de zondaars, bespot, gegeseld en gekruisigd. Hij draagt vrijwillig het hout van het kruis en wordt verheven tussen hemel en aarde. Uit zijn geopende zijde vloeien bloed en water, bron van het leven der Kerk. Daarna bidt de Kerk voor alle noden der wereld. Zij smeekt voor de gelovigen, voor de catechumenen, voor hen die niet geloven en voor allen die ver van God zijn. Want het bloed van Christus is vergoten voor allen, en de Kerk verlangt dat de vrucht van het kruis tot alle zielen kome. Ten slotte wordt het heilig Kruis vereerd. De gelovigen naderen en kussen het hout waaraan het heil der wereld hing. In deze aanbidding erkent de Kerk het kruis als haar glorie. Door het kruis heeft Christus overwonnen, en uit het kruis zal de verrijzenis voortkomen (Dom Guéranger).

Volgens een zeer oude christelijke overlevering werd Adam, de stamvader van het menselijk geslacht, begraven op de plaats waar later het Kruis van Christus werd opgericht. Daarom wordt de heuvel in de Evangeliën Golgotha genoemd, dat is Schedelplaats. De traditie verstaat dit niet als een beschrijving van de vorm van de rots, maar als verwijzing naar de schedel van Adam die onder de kruisplaats rustte. Seth, de zoon van Adam, zou volgens dezelfde overlevering bij de poort van het Paradijs een tak of zaad van de Boom des Levens hebben ontvangen. Deze werd bij het graf van Adam geplant, en uit dit hout zou later het Kruis zijn vervaardigd waaraan Christus stierf. Zo wordt een lijn getrokken van de eerste mens naar Christus, de nieuwe Adam, die door zijn gehoorzaamheid tot in de dood het leven herstelt. Wanneer Christus sterft, opent de aarde zich onder het Kruis, en het bloed van de Verlosser vloeit neer in de scheur van de rots en raakt de schedel van Adam. Zo wordt uitgedrukt dat het kostbaar Bloed van Christus de zonde van de eerste mens en van geheel het menselijk geslacht uitwist. Daarom ziet men in vele oude kruisen, iconen en schilderingen onder de voet van het Kruis een schedel. Dit is niet een teken van vergankelijkheid, maar de schedel van Adam, die wachtte op de komst van de nieuwe Adam. Golgotha wordt zo de plaats waar de val van de eerste mens en de verlossing door Christus elkaar raken, en waar door het Kruis het leven aan de mensheid wordt teruggegeven.

W.A. Mozart (1791)

Latijn

Ave verum corpus, natum de Maria Virgine,
vere passum, immolatum in cruce pro homine,
cuius latus perforatum fluxit aqua et sanguine:
esto nobis praegustatum in mortis examine.

Nederlandse vertaling

Wees gegroet, waarachtig Lichaam,
geboren uit de Maagd Maria;
dat waarlijk geleden heeft
en voor den mensch aan het kruis is geofferd;

uit Wiens doorboorde zijde
water en bloed zijn gevloeid:
wees ons een voorsmaak
in het uur van onzen dood.