De heilige Didacus, afkomstig uit San Nicolás del Puerto in het bisdom Sevilla, legde zich reeds in zijn jeugd onder leiding van een godvruchtig priester toe op een leven van gebed en heiligheid. Om zich nauwer met God te verenigen, trad hij vervolgens als lekenbroeder toe tot het klooster van Arizafa, waar hij de regel van de H. Franciscus van Assisi aannam. Daar onderwierp hij zich met grote bereidwilligheid aan de nederige gehoorzaamheid en de onderhouding van de kloosterregel. Hij legde zich vooral toe op de beschouwing en werd daarbij op wonderbare wijze door goddelijk licht verlicht. Hoewel hij geen geleerdheid bezat, sprak hij over hemelse zaken op een bewonderenswaardige wijze, die duidelijk van goddelijke ingeving getuigde. Op de Canarische Eilanden verdroeg hij vele moeilijkheden. Brandend van verlangen naar het martelaarschap bracht hij door zijn woorden en voorbeeld vele ongelovigen tot het geloof in Christus. Te Rome werd hem in het klooster van Aracoeli de verzorging van de zieken opgedragen. Hij vervulde deze taak met bewonderenswaardige naastenliefde. Ook schitterde in hem de gave van genezing. Ten slotte overleed hij op zeer godvruchtige wijze te Alcalá, in het jaar des Heren 1463. Nadat hij door vele wonderen beroemd was geworden, werd hij door paus Sixtus V onder het getal der heiligen opgenomen.
H. Didacus van Alcalá, belijder
Feestdag: 13 november
Klasse: III
Liturgische kleur: wit
Geboren: San Nicolás del Puerto, bij Sevilla; geboortejaar onbekend
Gestorven: 12 november 1463 te Alcalá de Henares
Heiligverklaard: 2 juli 1588 door paus Sixtus V
Naam en orde
Didacus, in Spanje bekend als San Diego, was lekenbroeder bij de franciscanen van de Observantie. Hij was geen priester en had weinig onderwijs genoten, maar stond bekend om zijn kennis van geestelijke zaken.
Een kluizenaar als leermeester
In zijn jeugd leefde Didacus bij een kluizenaar. Samen bewerkten zij een tuin en vervaardigden houten gebruiksvoorwerpen om in hun onderhoud te voorzien.
Een lekenbroeder als kloosteroverste
Op Fuerteventura, een van de Canarische Eilanden, werd hij aangesteld tot gardiaan van een franciscanenklooster. Voor een lekenbroeder was deze benoeming uitzonderlijk.
Ziekenverpleger in Rome
In het jubeljaar 1450 kwam Didacus naar Rome, waar de H. Bernardinus van Siena werd heiligverklaard. Hij verzorgde daar zieke medebroeders in het klooster van Santa Maria in Aracoeli.
De broden die rozen werden
Volgens de franciscaanse overlevering bracht Didacus voedsel naar de armen. Toen zijn overste wilde weten wat hij onder zijn habijt verborgen hield, bleken de broden in rozen veranderd. Dit wonder werd een geliefd onderwerp in de Spaanse schilderkunst.
Het kind in de oven
Volgens een wonderverhaal werd een kind dat in een brandende oven terechtgekomen was door de voorspraak van Didacus ongedeerd gered.
Wonderbare genezingen
Aan Didacus werden verschillende genezingen toegeschreven. Volgens de overlevering zalfde hij zieken met olie uit een lamp die voor een afbeelding van Onze-Lieve-Vrouw brandde.
Zijn laatste woorden
Stervend hield Didacus een kruisbeeld vast en sprak woorden uit de oude kruishymne Pange lingua gloriosi proelium certaminis: Dulce lignum, dulces clavos. Zoet hout, zoete nagelen.
De genezing van Don Carlos
In 1562 raakte Don Carlos, zoon van koning Filips II, levensgevaarlijk gewond bij een val. Nadat het lichaam van Didacus naar zijn ziekbed was gebracht, herstelde de prins volgens de overlevering op wonderbaarlijke wijze.
Heiligverklaring
Paus Sixtus V verklaarde Didacus in 1588 heilig, mede op aandringen van koning Filips II.
Zijn lichaam in Alcalá
Het lichaam van Didacus wordt bewaard in de kathedraal van Alcalá de Henares. Het wordt volgens de kerkelijke overlevering als ongeschonden vereerd en jaarlijks rond zijn feestdag aan de gelovigen getoond.
Een Amerikaanse stad draagt zijn naam
De stad San Diego in Californië is naar hem genoemd. De franciscaanse missie San Diego de Alcalá werd daar in 1769 gesticht.
Voorstelling in de kunst
Didacus wordt afgebeeld in het habijt van de minderbroeders, dikwijls met een kruisbeeld, broden of rozen. Francisco de Zurbarán schilderde het rozenwonder.
Het leven van de H. Didacus van Alcalá
Didacus, of Diego, in het Spaans een vorm van de naam Jacobus, was afkomstig uit het kleine stadje San Nicolás, in het bisdom Sevilla, in Andalusië. Hij was van geringe afkomst, maar onderscheidde zich reeds van zijn kinderjaren af door een vurige liefde tot God en de beoefening van alle deugden. In de nabijheid van dat stadje leidde een heilig priester het leven van een kluizenaar. Didacus verkreeg reeds in zijn jeugd diens toestemming om bij hem te wonen. Hoewel hij nog zeer jong was, volgde hij zijn leermeester na in diens verstervingen en godvruchtige oefeningen. Samen bewerkten zij een kleine tuin en vervaardigden zij houten lepels, schotels en andere eenvoudige gebruiksvoorwerpen.
Na aldus enige jaren in afzondering te hebben geleefd, was hij genoodzaakt naar zijn ouders terug te keren. Maar omdat hij vurig verlangde de voetstappen van zijn goddelijke Verlosser te volgen, begaf hij zich kort daarna naar het klooster van de Minderbroeders van de Observantie, Sint-Franciscus van Arrizafa geheten. Daar ontving hij het kloosterhabijt als lekenbroeder. Deze broeders behoren niet tot het koor, maar dienen het klooster door nederige werkzaamheden en houden zich veelvuldig bezig met handenarbeid.
Na zijn professie werd hij met een priester van zijn orde naar de Canarische Eilanden gezonden. Daar verrichtte hij wonderbaar werk bij het onderrichten en bekeren van vele afgodendienaars. Hoewel hij slechts lekenbroeder was, werd hij door zijn oversten aangesteld tot eerste gardiaan of overste van een klooster dat op een van deze eilanden, Fuerteventura geheten, was opgericht.
Door de versterving van zijn lichaam en zijn eigen wil, en door zijn aanhoudend gebed, bood hij zichzelf voortdurend als een offer aan onze Heer aan. Door dit langdurige martelaarschap bereidde hij zich voor om zijn bloed voor het geloof te vergieten onder de heidenen, indien dit Gods wil zou zijn geweest.
Na enige tijd werd hij naar Spanje teruggeroepen. Hij verbleef in verschillende kloosters in de omgeving van Sevilla en leidde daar een leven van grote vurigheid, eenvoud, gestrengheid en ingetogenheid. Hij scheen zozeer in God verzonken dat hij nauwelijks over iets anders kon spreken dan tot God of over God. De nederigheid, de vurigheid en de levendige gevoelens waarmee hij steeds over hemelse zaken sprak, toonden hoezeer hij aan zichzelf gestorven was en vervuld van de goddelijke Geest.
In het jaar 1450 werd te Rome een groot jubeljaar gevierd. Omdat tegelijkertijd de H. Bernardinus van Siena werd heiligverklaard, kwamen daar drieduizend achthonderd kloosterlingen van de orde van Sint-Franciscus bijeen, in hun grote klooster dat Aracoeli werd genoemd. Didacus begaf zich daarheen met pater Alfonsus de Castro.
Gedurende deze reis verzorgde onze heilige zijn reisgenoot tijdens een gevaarlijke ziekte, met zulk een vurigheid van geest en zulk een brandende naastenliefde, dat men gemakkelijk kon zien hoezeer God hem bijstond en begunstigde, en hoe wonderbaarlijk hij door Gods Geest werd bezield bij alle moeite die hij dag en nacht uit liefde tot Hem op zich nam. Dit bleek nog duidelijker uit de liefde en godsvrucht waarmee hij gedurende de dertien weken van zijn verblijf te Rome vele andere zieke leden van zijn orde verzorgde.
Van Rome keerde de dienaar Gods naar Sevilla terug. Hij leefde vervolgens nog dertien jaren in kloosters, eerst te Saussaye en voornamelijk te Alcalá de Henares, in Castilië. Daar schitterde hij door allerlei deugden, maakte hij dagelijks voortgang in de volmaaktheid en wekte hij allen die met hem omgingen op om naar dezelfde volmaaktheid te streven.
Niet tevreden met het nauwgezet onderhouden van de regel van zijn heilige vader Franciscus, trachtte hij met al zijn krachten in zichzelf het volmaaktste beeld van diens hemelse levenswijze te vormen. Zijn bewonderenswaardige nederigheid, waardoor hij zich onder de voeten van iedereen stelde, was een belangrijke bron van de voortdurende vrede des gemoeds die hij genoot. Want hij had zijn hartstochten zo volkomen leren beheersen en zijn ziel was zozeer boven alle aardse dingen verheven, dat niemand hem ooit verontrust zag, uit zijn mond een toornig of ongepast woord hoorde, of in zijn gedrag iets bemerkte dat niet de geest van volmaakte deugd scheen te ademen.
Omdat hij geen andere wil had dan die van onze Heer, in wiens kruis hij roemde, aanvaardde hij alles met dezelfde opgewektheid uit Gods hand en prees hij Hem zowel in tegenspoed als in voorspoed. Hij behandelde zijn lichaam met grote gestrengheid. Zijn kloosterkleed was altijd eenvoudig en armoedig, en zijn kleding en gehele uiterlijke houding waren een afspiegeling van de innerlijke versterving van zijn ziel. Met de volmaakte geest en beoefening van de boetvaardigheid verenigde hij haar goede zuster, het voortdurende gebed en de verheffing van zijn ziel tot God.
Tijdens de beschouwing werd zijn lichaam soms boven de grond verheven gezien, terwijl zijn ziel in verrukking geheel in God verzonken was. Het lijden van onze goddelijke Verlosser was het gewone onderwerp van zijn gedachten en genegenheden. Dikwijls overwoog hij dit met een kruisbeeld in de hand en werd daarbij herhaaldelijk in geestverrukking opgenomen.
Wanneer hij van de beschouwing van het bloedige Offer van de Zoon Gods overging tot het onbloedige Offer, waarin hetzelfde heilige Slachtoffer dagelijks op onze altaren wordt opgedragen, verdubbelden zijn liefde en vurigheid. God, die Zich in de Heilige Eucharistie tot geestelijk voedsel van onze zielen heeft gemaakt, was het voorwerp van zijn bewondering en het voedsel van zijn liefde. Hoe vaker hij deze God van liefde in zijn hart ontving, des te sterker ontvlamde zijn liefde. Zijn tedere godsvrucht tot de Zoon strekte zich ook uit tot de Moeder, die hij als zijn voorspreekster vereerde.
In 1463 werd Didacus ziek te Alcalá, waar hij de laatste jaren van zijn leven had doorgebracht. Zijn ziekte begon met een gezwel aan zijn arm. Gedurende deze ziekte bereidde hij zich met buitengewone vurigheid en op stichtende wijze voor op zijn laatste uur.
Tijdens zijn doodsstrijd vroeg hij om een koord, zoals de minderbroeders dat dragen, en legde dit om zijn hals. Met een houten kruis in zijn handen en tranen in zijn ogen vroeg hij vergiffenis aan al zijn kloosterbroeders, die biddend rondom zijn bed bijeen waren gekomen. Vervolgens vestigde hij zijn ogen op het kruisbeeld en herhaalde met grote tederheid de woorden uit de hymne ter ere van het heilig Kruis: Dulce lignum, dulces clavos, en wat daarop volgt. Zo ontsliep hij vredig op 12 november 1463.
Reeds tijdens zijn leven werden door hem verscheidene wonderen verricht, en na zijn dood geschiedden er nog vele andere op zijn voorspraak.
Don Carlos, zoon van koning Filips II, had door een val in het paleis van Alcalá zijn hoofd zo ernstig verwond dat de geneesheren de verwonding voor dodelijk hielden. Omdat aan het graf van de H. Didacus in die tijd veelvuldig wonderen plaatsvonden, liet de koning het schrijn van de heilige naar de kamer van de stervende prins brengen. Dit geschiedde met grote godsvrucht en plechtigheid. Daarop werd de hoofdwond van de prins onmiddellijk genezen.
Uit dankbaarheid verzocht Filips II om de heiligverklaring van Didacus. Deze werd in 1588 voltrokken door paus Sixtus V. Paus Innocentius XI stelde zijn officie vast in het Romeins Brevier en bepaalde dat zijn feest naar 13 november zou worden verplaatst, hoewel het binnen zijn orde op 12 november gevierd bleef worden.
Alban Butler, The Lives of the Fathers, Martyrs, and Other Principal Saints, deel XI, 13 november.