18 november 2026 – Op deze dag viert de Kerk de wijding van de basilieken van de H.H. Petrus en Paulus te Rome. Beide kerken zijn gebouwd boven de graven van de apostelen en behoren tot de oudste en voornaamste heiligdommen van de christenheid. Het Romeins Brevier verhaalt hoe keizer Constantijn de Grote in de vierde eeuw op de Vaticaanse heuvel een basiliek liet oprichten ter ere van de H. Petrus. Volgens de oude overlevering werd deze op 18 november door paus Silvester I gewijd. Dezelfde paus wijdde ook de door Constantijn gestichte basiliek van de H. Paulus aan de Via Ostiensis.
De oorspronkelijke Sint Pietersbasiliek bleef meer dan duizend jaar bestaan. Toen zij bouwvallig was geworden, werd onder verschillende pausen een nieuwe, veel grotere kerk opgetrokken. Op 18 november 1626 wijdde paus Urbanus VIII deze basiliek plechtig in. Dit jaar wordt de vierhonderdste verjaardag van die wijding herdacht.
De basiliek van de H. Paulus buiten de muren onderging een ander lot. In 1823 werd zij door een verwoestende brand vrijwel geheel vernietigd. Na een langdurige herbouw werd zij op 10 december 1854 door paus Pius IX plechtig gewijd, in aanwezigheid van talrijke kardinalen en bisschoppen die naar Rome waren gekomen ter gelegenheid van de afkondiging van het dogma van de Onbevlekte Ontvangenis. Pius IX bepaalde dat de gedachtenis van deze wijding eveneens op 18 november zou worden gevierd. Zo verenigt het feest van deze dag de beide grote apostelbasilieken van Rome.
Ter beluistering: Locus iste van Anton Bruckner (1869).
QUOD DUCE TE MUNDUS SURREXIT IN ASTRA TRIUMPHANS, HANC CONSTANTINUS VICTOR TIBI CONDIDIT AULAM.
Omdat de wereld onder uw leiding zegevierend tot de hemel is opgeklommen, heeft Constantijn, de overwinnaar, deze tempel te uwer ere gebouwd.
Dit was het opschrift dat in de oude Vaticaanse basiliek met gouden letters boven aan de triomfboog prijkte. Nooit heeft het Romeinse genie zich in zo weinig woorden zo groots uitgedrukt. Nooit kwam de grootheid van Simon, de zoon van Johannes, op de zeven heuvelen duidelijker tot uiting. In 1506 ging dit verheven opschrift verloren met de boog waaronder twaalf eeuwen lang, in navolging van de eerste christelijke keizer, volkeren en koningen met het voorhoofd ter aarde hadden neergebogen voor de onvergankelijke Confessio, het middelpunt en de ontmoetingsplaats van de gehele wereld. Maar de koepel, door het genie van Michelangelo hoog in de lucht verheven, wijst nog altijd aan de Stad en de wereld de plaats waar de Galilese visser rust, de opvolger van de Caesars, die in Christus, wiens plaatsbekleder hij is, het lot van de Eeuwige Stad in zich verenigt.
De tweede roem van Rome is het graf van Paulus aan de Via Ostiensis. Dit graf bevindt zich, anders dan dat van Petrus, dat nog steeds diep in de Vaticaanse crypte ligt, vrijwel op het niveau van de begane grond. Het rust op een massief metselwerk waarop de grote sarcofaag is geplaatst. Men kon deze bijzonderheid vaststellen in 1841, toen het pauselijk altaar werd herbouwd. Het bleek duidelijk dat men de sarcofaag had moeten verheffen boven de plaats waar Lucina hem oorspronkelijk had neergezet, om het graf van de apostel te beschermen tegen de overstromingen van de Tiber. De pelgrim zal zich daarover niet beklagen wanneer zijn eerbiedige blik, door de opening in het midden van het altaar, kan rusten op de marmeren plaat die het graf afsluit en waarop hij de plechtige woorden leest, aangebracht in grote letters uit de tijd van Constantijn:
PAULO APOSTOLO ET MARTYRI
Aan Paulus, apostel en martelaar.
Zo wordt het christelijke Rome in het noorden en het zuiden door deze twee vestingen beschermd. Laten wij ons verenigen met de gevoelens van onze voorvaderen, wanneer zij over de bevoorrechte stad zeiden:
Petrus, de deurwachter, heeft bij de ingang zijn heiligdom gevestigd. Wie zou ontkennen dat deze stad op de hemel gelijkt? Aan de andere zijde bewaakt Paulus vanuit zijn tempel haar muren. Rome ligt tussen beiden: daar is dus God.
Het feest van heden verdiende dan ook meer te zijn dan een plaatselijke plechtigheid. De Moederkerk heeft zich de dankbaarheid van de wereld verworven door het in de laatste eeuwen tot de gehele Kerk uit te breiden. Dankzij haar kunnen wij vandaag allen in de geest de bedevaart ad limina Apostolorum ondernemen, die onze voorouders ten koste van zoveel inspanningen volbrachten. Nooit meenden zij een te hoge prijs te betalen voor de heilige vreugden en zegeningen die hun daar ten deel vielen.
Hemelse bergen, schitterende toppen van het nieuwe Sion! Daar bevinden zich de poorten van het vaderland, de twee lichten van de wereld in haar onmetelijke uitgestrektheid. Daar laat Paulus zijn stem als de donder weerklinken; daar houdt Petrus de bliksem tegen of slingert hem uit. Door de een worden de harten der mensen geopend, door de ander de hemelen. De een is de grondsteen, de ander de bouwer van de tempel waarin het altaar verrijst dat God verzoent. Beiden vormen één bron, waaruit de wateren stromen die genezen en de dorst lessen.
De Romeinse Kerk heeft in de lessen van de metten haar overleveringen vastgelegd betreffende de basilieken waarvan de wijding het voorwerp is van het feest van heden.
Sequentie ter ere van de H.H. Petrus en Paulus
Moge op deze plechtige gedachtenis van de H. Petrus, de Prins der Apostelen, onze lof weerklinken in vreugdevolle gezangen. Laten wij met hem ook de H. Paulus, de Apostel der Volkeren, vereren. Beiden zijn onze lofzangen waardig. Zij waren door de liefde met elkaar verbonden, en zelfs de dood heeft hen niet kunnen scheiden.
Hun roem bestaat hierin dat zij te Rome, de zetel van het keizerrijk, de afgoderij ten val brachten en dat de Kerk, die in deze stad door hen werd gesticht en bevestigd, de wereld bestuurt. Het geloof van Petrus vormt het fundament van de Kerk, terwijl de leer van Paulus haar tot steun is. Petrus bezit de sleutels als teken van zijn gezag; Paulus ontsluit door zijn onderricht de schatten van de goddelijke kennis. Beiden dienen aldus dezelfde Kerk.
Zo verheugt het gelovige volk zich er midden in de stormen van dit leven over dat het in Petrus een herder en leidsman bezit, terwijl Paulus het door zijn onderricht sterkt en geneest van zijn geestelijke kwalen. Paulus verkondigt het woord des levens; Petrus bezit de sleutelmacht om de hemel te openen. Wat de een verkondigt, wordt door de wonderen van de ander bevestigd.
Petrus roept de Joden tot het heil, Paulus de heidenvolkeren die de weg des levens nog niet kennen. Beiden leiden en beschermen de gelovigen en weren de aanvallen van de vijand af. Zij vrezen de macht van het Romeinse keizerrijk niet en ondergaan de marteldood: Petrus door de kruisiging, Paulus door het zwaard. Volgens de oude kerkelijke overlevering leden beiden op dezelfde dag te Rome de marteldood en werden zij opgenomen in de hemelse heerlijkheid. Mogen zij door hun voorspraak ons voor alle kwaad bewaren en ons doen delen in hun gelukzalig lot. Amen.
Dom Prosper Guéranger OSB, L’Année liturgique, 18 november.