H. Hilarius van Poitiers

14 januari — Heilige Hilarius van Poitiers, belijder en kerkleraar († 367)

De heilige Hilarius behoort tot de grote bisschoppen van de vierde eeuw, een tijd waarin het geloof van de Kerk hevig werd beproefd. Hij werd rond het jaar 315 geboren in Poitiers, in een welgestelde heidense familie, en ontving een voortreffelijke klassieke opleiding in welsprekendheid en filosofie.

Zijn bekering tot het christendom was geen plotselinge ingeving, maar het resultaat van een ernstige zoektocht naar waarheid. Bij het lezen van de Heilige Schrift werd hij diep geraakt door Gods openbaring aan Mozes — Ik ben die Ik ben — en door de plechtige woorden van de proloog van het evangelie van Johannes. In deze teksten herkende hij de ware God, niet als abstract beginsel, maar als levende en eeuwige Werkelijkheid.

Hilarius was vóór zijn bekering gehuwd en had een dochter, Apra. Na zijn verkiezing tot bisschop van Poitiers, omstreeks 353, leefde hij echter in strikte onthouding, geheel toegewijd aan zijn herderlijke taak.

Strijd tegen de ketterij van het arianisme

In de kerkgeschiedenis staat Hilarius vooral bekend als een onverzettelijke verdediger van de goddelijkheid van Christus tegen het arianisme. Deze leer, die ontkende dat de Zoon waarachtig God is, werd in zijn tijd krachtig gesteund door keizer Constantius.

Hilarius weigerde zich te schikken naar politieke druk en weigerde de veroordeling van de heilige Athanasius te ondertekenen. Daarop werd hij in 356 verbannen naar Phrygië, in het oosten van het rijk. Deze ballingschap werd voor hem geen tijd van zwijgen, maar van vruchtbare arbeid. Juist daar schreef hij zijn hoofdwerk De Trinitate, twaalf boeken over het mysterie van de Heilige Drie-eenheid, waarin hij met grote helderheid en trouw het geloof van Nicea verdedigt.

Vanwege deze standvastigheid werd hij later genoemd: de bazuin van de Latijnen tegen de Arianen.

Na zijn terugkeer uit ballingschap keerde Hilarius terug naar Poitiers, waar hij in het jaar 368 overleed. Hoewel zijn sterfdag 13 januari is, heeft de Romeinse liturgie zijn gedachtenis vastgesteld op 14 januari.

Hij wordt door de Kerk vereerd als belijder en kerkleraar. Zijn relieken werden reeds vroeg vereerd en later overgebracht, onder meer naar Saint-Denis bij Parijs; ook werden relieken aan andere plaatsen toevertrouwd. Middeleeuwse schrijvers, zoals Gregorius van Tours, vermelden talrijke wonderen op zijn voorspraak.