Presentatie van de heilige Maagd Maria in de tempel

21 november – Feest van de Presentatie van de Heilige Maagd Maria in de tempel

Volgens de oude kerkelijke overlevering werd de Heilige Maagd Maria reeds in haar kinderjaren door haar ouders, de H.H. Joachim en Anna, naar de tempel van Jeruzalem gebracht om daar aan God te worden opgedragen. Joachim en Anna hadden lange tijd geen kinderen gehad en hadden door hun gebeden van God een dochter verkregen. Uit dankbaarheid wijdden zij haar aan Zijn dienst. Deze opdracht van Maria, die later de Moeder van de Verlosser zou worden, wordt door de Kerk op 21 november feestelijk herdacht. De gebeurtenis wordt niet in het Evangelie beschreven, maar behoort tot de oude overlevering van de Kerk.

De H. Johannes Damascenus beschrijft hoe Maria naar de tempel werd gebracht. Daar, in het huis van God geplant en door de Geest gevoed, werd zij als een vruchtbare olijfboom de verblijfplaats van alle deugden. Want zij had haar geest afgewend van iedere begeerte naar dit leven en naar het vlees, en aldus zowel haar ziel als haar lichaam maagdelijk bewaard, zoals het haar betaamde die God in haar schoot zou ontvangen.

Collecte

O God, Die gewild hebt dat de zalige Maria, altijd Maagd en woonplaats van de Heilige Geest, op deze dag in de tempel werd opgedragen, geef, zo bidden wij, dat wij door haar voorspraak waardig bevonden worden om in de tempel Uwer heerlijkheid te worden binnengeleid. Amen

Giotto, de Opdracht van Maria in de tempel
Giotto di Bondone, De Opdracht van de Heilige Maagd Maria in de tempel, omstreeks 1305, Scrovegni-kapel, Padua. De jonge Maria wordt door haar moeder, de H. Anna, de tempeltrap opgeleid. Bovenaan ontvangt de hogepriester haar, terwijl de H. Joachim en andere aanwezigen de plechtigheid bijwonen.

De Opdracht van de Heilige Maagd Maria in de tempel

Godvruchtige ouders verzuimen nooit hun kinderen door vurig gebed aan de dienst en de liefde van God toe te wijden, zowel vóór als na hun geboorte. Sommigen onder de Joden stelden zich niet tevreden met deze algemene toewijding van hun kinderen, maar droegen hen reeds in hun vroegste jeugd door de handen der priesters in de tempel aan God op. Zij werden dan ondergebracht in vertrekken die tot de tempel behoorden en opgevoed om de priesters en levieten bij de heilige dienst bij te staan. Volgens een oude overlevering werd ook de Heilige Maagd Maria aldus in haar kinderjaren plechtig in de tempel aan God opgedragen. Dit feest van de Opdracht van de Heilige Maagd, of, zoals de Grieken het dikwijls noemen, de Intocht van de Heilige Maagd in de tempel, wordt reeds vermeld in de oudste bewaard gebleven Griekse menologia. Door de toewijding die de Heilige Maagd aan God deed zodra zij voor het eerst haar verstand gebruikte, worden wij herinnerd aan de hoogst belangrijke en strenge verplichting die op alle mensen rust om zich reeds vroeg aan de liefde en de dienst van God toe te wijden.

Alle leermeesters der christelijke zedenleer stemmen hierin overeen dat ieder mens verplicht is, op het eerste ogenblik waarop hij zijn verstand zedelijk kan gebruiken, zijn hart door de liefde tot God te keren. Wanneer hem dan het goddelijk geloof naar behoren wordt voorgehouden, zoals bij christelijke kinderen het geval is, is hij verplicht daaraan met bovennatuurlijke instemming zijn geloof te schenken, en tevens een akte van hoop op God als bovennatuurlijke Beloner en Helper en een akte van goddelijke liefde te stellen. Wie kan er zeker van zijn dat hij niet juist op het ogenblik waarop zijn zedelijk leven begon en hij in staat werd voor God te leven, zijn onschuld heeft bevlekt door een ernstige verzuimzonde tegen deze plicht? Hoe zorgvuldig en bezorgd moeten ouders daarom zijn om hun kinderen de eerste en voornaamste geheimen van het geloof en de plicht van het gebed bij te brengen, en hun jonge geest een besef van geestelijke zaken in te prenten, op een wijze die met hun leeftijd overeenkomt. Deze eerstelingen van het hart zijn een offer waarop God met oneindige naijver aanspraak maakt. Alle offers van eerstelingen die de oude Wet voorschreef, waren daarvan een zinnebeeld, ten teken dat Hij ons begin en ons laatste einde is. Een hart dat met de doopgenade der onschuld is gesierd, bezit een bijzondere bekoorlijkheid. De door boetvaardigheid herwonnen genade is niet gelijk aan die van een onschuld die nooit werd bezoedeld. Evenmin is het voor een ziel hetzelfde geluk om uit de slavernij der zonde tot God terug te keren, als Hem haar eerste genegenheden te schenken en haar verstand en wil voor Zijn liefde te openen, nog voordat de wereld daar toegang heeft gevonden. De jonge ziel van Maria was toen met de kostbaarste genaden versierd, een voorwerp van verwondering en lof voor de engelen en van het hoogste welbehagen voor de aanbiddelijke Drievuldigheid. De Vader aanschouwde haar als Zijn geliefde dochter, de Zoon als degene die uitverkoren en voorbereid was om Zijn Moeder te worden, en de Heilige Geest als Zijn geliefde Bruid. Haar eerste opdracht aan God, door de handen van haar ouders en door haar eigen godsvrucht, was dan ook een offer dat Hem bovenmate welgevallig was. Laat onze eigen toewijding aan God geschieden onder haar bescherming, geholpen door haar machtige voorspraak en de vereniging met haar verdiensten.

Vittore Carpaccio, Maria beklimt de tempeltrap
Vittore Carpaccio, De Opdracht van de Heilige Maagd Maria in de tempel, omstreeks 1504–1508. De jonge Maria beklimt alleen de hoge tempeltrap, waar de hogepriester haar opwacht. Links staan haar ouders, de HH. Joachim en Anna, met andere toeschouwers. Op de voorgrond bevinden zich een bedelaar en een hert, terwijl de achtergrond een rijk uitgewerkte architectuur toont.

Wanneer wij reden hebben te vrezen dat wij deze plicht bij het eerste ontwaken van ons verstand op schuldige wijze hebben verzuimd, of wanneer wij sindsdien ontrouw zijn geworden aan onze heilige doopbeloften, dan is de barmhartigheid en goedheid van onze genadige God zo groot dat Hij ook onze late offers niet versmaadt. Maar opdat deze door Hem worden aangenomen, moeten wij eerst de gave voorbereiden die Hij van ons verlangt, namelijk ons hart. Het moet gewassen en gereinigd worden in het heilige bad van Christus’ aanbiddelijk Bloed, door oprecht berouw en boetvaardigheid. Alle ongeregelde genegenheden moeten worden weggenomen door in de geest volkomen afstand te doen van eer, rijkdom en genoegens, ons geheel los te maken van de schepselen en bereid te zijn alles voor God te doen en te lijden. Zo zullen wij geheel de Zijne zijn en zullen noch de wereld, noch de hoogmoed, noch enige ongeregelde hartstocht nog een plaats in ons hebben. Hoeveel verborgen gehechtheden aan dit of dat schepsel schuilen er niet in onze ziel, die verhinderen dat wij geheel aan Hem toebehoren, tenzij zij volkomen worden uitgeroeid of verbeterd! Dit heeft Maria gedaan door haar jeugd in heilige afzondering door te brengen, ver van de omgang met en het bederf van de wereld, en zich met de grootste ijver toe te leggen op alle plichten en oefeningen van een godvruchtig en innerlijk leven. Maria was de eerste die de banier der maagdelijkheid verhief. Door haar maagdelijkheid met een eeuwige gelofte aan Onze Heer toe te wijden, opende zij de weg voor alle maagden die sindsdien haar voorbeeld hebben gevolgd. Vooral zij behoren haar tot hun bijzondere patrones te kiezen. Daar haar leven het volmaaktste voorbeeld van hun levensstaat is, moeten zij haar voorbeeld steeds voor ogen houden en haar navolgen in gebed, nederigheid, zedigheid, stilzwijgen en afzondering.

Maria leefde in afzondering totdat zij in de wereld terugkeerde en met de H. Jozef in het huwelijk trad. Sommigen menen dat hun verbintenis aanvankelijk slechts een belofte of verloving was. Maar de doeleinden die de kerkvaders aan dit huwelijk toeschrijven, schijnen veeleer aan te tonen dat het werkelijk een huwelijk was. De H. Hiëronymus vat deze doeleinden als volgt samen: ten eerste, opdat door de geslachtslijst van Jozef kon worden aangetoond dat Maria van de stam Juda afstamde; ten tweede, opdat zij niet door de Joden als overspelige zou worden gestenigd; ten derde, opdat zij bij de vlucht naar Egypte de troost en bescherming van een echtgenoot zou genieten. Een vierde reden, zegt de H. Hiëronymus, wordt daaraan toegevoegd door de martelaar Ignatius, namelijk dat de geboorte van de Zoon Gods voor de duivel verborgen zou blijven. De woorden van deze apostolische vader luiden: Drie geheimen, door God in stilte voltrokken, bleven verborgen voor de vorst dezer wereld: de maagdelijkheid van Maria, de geboorte van haar Zoon en de dood des Heren. Niet alsof God enige belemmering van Zijn plannen door de duivel behoefde te vrezen, maar het behaagde Hem deze geheimen in stilte en zonder werelds vertoon of gerucht te voltrekken. Zo zouden de hoogmoed en de hel door Zijn alwijze en goedertieren Voorzienigheid des te vollediger worden overwonnen, terwijl de duivel zelf zijn eigen ondergang bespoedigde door mede te werken aan het geheim van het Kruis. Uit het huwelijk van de Heilige Maagd en de H. Jozef toont de H. Augustinus aan dat voor een huwelijk niets anders vereist is dan de wederzijdse instemming van de wil van personen die door geen beletsel of onvermogen verhinderd worden een onverbrekelijke levensgemeenschap aan te gaan. In dit heilige huwelijk bewonderen wij de onvergelijkelijke kuisheid van Maria en Jozef, alsmede de heiligheid en eerbaarheid die de huwelijkse staat aan dit geheim ontleent, en de bescherming en het voorbeeld die hij daarin vindt. In sommige afzonderlijke kerken wordt de verloving van de Heilige Maagd Maria en de H. Jozef op 23 januari met een eigen kerkelijk officie vereerd.

Bron: Alban Butler (1710–1773), The Lives of the Fathers, Martyrs, and Other Principal Saints