Hoogfeest Geboorte van de H. Johannes de Doper

Uit het Loflied van Zacharias

Uit de prachtige meditatie van Dom Prosper Guéranger over de heilige Johannes de Doper

De stem van een die roept in de woestijn: Bereidt de weg des Heren; zie, uw God! O, wie kan in deze wereld, die zo koud geworden is, nog begrijpen welke vervoering de aarde vervulde bij het vernemen van deze langverwachte blijde boodschap? De beloofde God heeft zich nog niet geopenbaard, maar reeds hebben de hemelen zich neergebogen om zijn komst voor te bereiden.

Hij is niet langer slechts Degene die komen zal, naar wie onze vaderen, de roemrijke heiligen van het profetische tijdperk, onophoudelijk hebben geroepen in hun onverzettelijke hoop. Nog verborgen weliswaar, maar reeds in ons midden, rust Hij onder die maagdelijke wolk, waarvoor de hemelse zuiverheid van Tronen en Cherubijnen verbleekt. Ja, zelfs de verenigde vlammen van de brandende Serafijnen verliezen hun glans tegenover de ene liefde waarmee zij alleen Hem reeds omvat in haar menselijk hart — zij, die nederige dochter van Adam, die Hij tot zijn Moeder heeft uitverkoren.

Onze gevallen aarde, plotseling veel meer gezegend dan die hemel die vroeger onverbiddelijk gesloten bleef voor het smekende gebed, wacht nu nog slechts op de openbaring van het verheven geheim. Het uur is gekomen waarop de aarde haar lofzangen zal verenigen met die eeuwige goddelijke lofzang die voortaan uit haar diepten zal opstijgen en die, doordat zij geen ander onderwerp heeft dan het Woord zelf, God op waardige wijze verheerlijkt.

Maar onder de sluier van nederigheid waarin zijn godheid zich zowel vóór als na zijn geboorte blijft verbergen, wie zal Emmanuel herkennen? Wie zal erin slagen Hem, nadat hij Hem in zijn barmhartige vernederingen heeft herkend, te doen aanvaarden door een wereld die verloren is gegaan in haar hoogmoed? Wie zal te midden van de menigte kunnen uitroepen: Zie Hem naar wie uw vaderen zo verlangend hebben uitgezien! Wie zal de Zoon van de Timmerman aanwijzen?

Zo heeft de hemel het beschikt bij de openbaring van de Messias. Overeenkomstig de wegen die God met de mensen houdt, zal de Godmens niet onverwacht in het openbaar optreden. Voor de aanvang van zijn goddelijke bediening zal Hij wachten op een man die Hem op een soortgelijke weg is voorgegaan en die daardoor voldoende gezag bezit om Hem aan het volk voor te stellen.

Verheven taak voor een schepsel: borg te staan voor zijn God, getuige te zijn van het Woord! De verheven waardigheid van hem die deze plaats moest innemen, werd evenals die van de Messias reeds lang vóór zijn geboorte aangekondigd. In de plechtige liturgie van de voorafbeeldingen bezong het koor der Levieten, terwijl het de Allerhoogste herinnerde aan de zachtmoedigheid van David en aan de belofte van een roemrijke erfgenaam, reeds van verre die geheimvolle lamp die God voor zijn Christus had bereid.

Niet dat Christus zulk een lamp nodig zou hebben om zijn schreden te verlichten. Hij, de Glans van de Vader, behoefde slechts in deze donkere gewesten van onze aarde te verschijnen om ze te vervullen met de schittering van de hemel zelf. Maar zoveel valse lichten hadden de mensen misleid gedurende de lange nacht van verwachting, dat indien het ware Licht plotseling was opgegaan, het niet zou zijn begrepen, of de ogen, die door de langdurige duisternis reeds bijna hun kracht hadden verloren, zouden zijn verblind door zijn glans.

De eeuwige Wijsheid heeft daarom beschikt dat, zoals de opgaande zon wordt aangekondigd door de morgenster en haar komst wordt voorbereid door de zachte glans van de dageraad, zo ook Christus, die het Licht is, hier beneden zou worden voorafgegaan door een ster, zijn Voorloper; en dat zijn komst zou worden aangekondigd door de lichtende stralen die Hijzelf, hoewel nog onzichtbaar, rondom deze trouwe heraut van zijn komst zou doen schijnen.

Toen de Allerhoogste in vroegere tijden het behaagde vóór de ogen van zijn profeten de verre toekomst te verlichten, verdween die stralende lichtflits, die voor een ogenblik de hemelen van het Oude Verbond had doorkliefd, weer in de diepe nacht en bracht zij de langverbeide dageraad nog niet aan. Maar de morgenster waarvan de Psalmist zingt, zal geen nederlaag kennen. Nadat hij aan de nacht heeft verkondigd dat haar heerschappij voorbij is, zal hij zijn eigen licht slechts doen verbleken in de zegevierende glans van de Zon der Gerechtigheid.

Zoals de dageraad opgaat in de dag, zo zal ook hij zijn eigen glans verliezen in het ongeschapen Licht. Omdat hij uit zichzelf, zoals ieder schepsel, niets dan nietigheid en duisternis is, zal hij de schittering van de Messias, die onmiddellijk op hem straalt, zó weerspiegelen dat velen hem zelfs voor de Christus zelf zullen aanzien.

Deze geheimvolle overeenkomst tussen Christus en zijn Voorloper, deze onvergelijkelijke nabijheid die de een met de ander verbindt, vindt men op vele plaatsen in de Heilige Schrift opgetekend. Indien Christus het Woord is, eeuwig uitgesproken door de Vader, dan moet Johannes de Stem zijn die deze goddelijke Uitspraak draagt overal waar zij moet doordringen. Reeds hoort Jesaja de woestijn weerklinken van deze klanken, tot dan toe onbekend; en de vorst der profeten geeft uiting aan zijn vreugde, met al het enthousiasme van een ziel die zich reeds in de onmiddellijke tegenwoordigheid van haar Heer en haar God bevindt.

Christus is de Engel van het Verbond; maar in dezelfde tekst waarin de Heilige Geest Hem deze titel geeft, verschijnt voor ons eveneens een ander die de naam van engel draagt, de onafscheidelijke boodschapper, de trouwe gezant aan wie de aarde het te danken heeft dat zij de Bruidegom heeft leren kennen: Zie, Ik zend mijn engel voor mijn aangezicht uit, en hij zal de weg voor Mij bereiden. En terstond zal de Heer, die gij zoekt, en de Engel van het Verbond, naar wie gij verlangt, tot zijn tempel komen; zie, Hij komt, spreekt de Heer der heerscharen.

En terwijl hij aldus een einde maakt aan de profetische bediening waarvan hij de laatste vertegenwoordiger is, besluit Malachias zijn orakelen met dezelfde woorden die wij Gabriël tot Zacharias hebben horen spreken, toen hij hem de naderende geboorte van de Voorloper bekendmaakte.

De tegenwoordigheid van Gabriël bij deze gelegenheid toont reeds op zichzelf met welke bijzondere nabijheid tot de Zoon van God dit toen nog beloofde kind zou worden begunstigd. Want dezelfde vorst van de hemelse legerscharen kwam kort daarna opnieuw om Emmanuel aan te kondigen.

Ontelbaar zijn de trouwe boodschappers die rondom de troon van de Allerheiligste Drievuldigheid staan, en de keuze van deze verheven gezanten wisselt gewoonlijk naar gelang van de waardigheid van de boodschappen die door de Allerhoogste aan de aarde moeten worden overgebracht. Niettemin was het passend dat dezelfde aartsengel die belast was geweest met het voltrekken van de heilige bruiloft van het Woord met de menselijke natuur, ook deze grote zending zou inleiden door de komst voor te bereiden van hem die door de eeuwige raadsbesluiten was aangewezen als de Vriend van de Bruidegom.

Zes maanden later, toen hij naar Maria werd gezonden, versterkte hij zijn goddelijke boodschap door aan die zuiverste der maagden het wonder te openbaren dat reeds aan de onvruchtbare Elisabeth een zoon was geschonken. Dit was de eerste stap van de Almachtige naar een nog groter wonder.

Johannes is nog niet geboren, en toch is zijn loopbaan reeds begonnen. Hij wordt reeds ingezet om de waarheid van de beloften van de engel te bevestigen. Hoe onfeilbaar is dit getuigenis van een kind dat nog verborgen is in de schoot van zijn moeder, maar reeds als getuige van God naar voren treedt in die verheven onderhandeling die op dat ogenblik hemel en aarde in spanning houdt!

Door het licht van boven verlicht ontvangt Maria dit getuigenis en aarzelt niet langer. Zie de dienstmaagd des Heren, zegt zij tot de aartsengel, mij geschiede naar uw woord.

Gabriël heeft zich teruggetrokken en neemt het goddelijk geheim met zich mee, dat hem niet was opgedragen aan de rest van de wereld te openbaren. Ook de allerwijste Maagd zelf zal het niet bekendmaken. Zelfs Jozef, haar maagdelijke bruidegom, zal geen mededeling ontvangen van het mysterie uit haar mond.

Maar vrees niet. De wonderbare onvruchtbaarheid waaronder de aarde zo lang heeft gezucht, zal nu zij haar vrucht heeft voortgebracht niet gevolgd worden door een nog smartelijker onwetendheid. Er is iemand voor wie Emmanuel geen geheim of voorbehoud zal hebben. Het paste immers dat het wonder aan hem werd geopenbaard.

Nauwelijks heeft de Bruidegom bezit genomen van het vlekkeloze heiligdom waarin de negen maanden van zijn eerste verblijf onder de mensen moeten verlopen; nauwelijks is het Woord vlees geworden, of Onze Lieve Vrouw, innerlijk onderricht over de wens van haar Zoon, staat op en haast zich naar het bergland van Judea, naar de Vriend van de Bruidegom.

Een afzonderlijk feest zal ons in staat stellen op bijzondere wijze die kostbare dag te eren waarop het goddelijk Kind, terwijl het zijn Voorloper heiligt, zich door de stem van Maria aan Johannes openbaart. Op die dag zal Onze Lieve Vrouw, door Johannes geopenbaard terwijl hij opspringt in de schoot van zijn moeder, eindelijk de wonderbare werken verkondigen die de Almachtige in haar heeft verricht, overeenkomstig de barmhartige belofte die Hij tot onze vaderen heeft gesproken, tot Abraham en zijn nageslacht voor eeuwig.

Maar nu is de tijd gekomen dat deze blijde boodschap zich zal verspreiden van moeders en kinderen naar het omliggende land en ten slotte tot de gehele wereld zal doordringen.

Johannes staat op het punt geboren te worden, en hoewel hij zelf nog niet kan spreken, zal hij reeds de tong van zijn vader losmaken. Hij zal een einde maken aan die stomheid waarmee de bejaarde priester, als beeld van de oude wet, door de engel was geslagen. En Zacharias, vervuld van de Heilige Geest, staat op het punt een nieuw loflied te zingen: de gezegende komst van de Heer, de God van Israël.

Dom Prosper Guéranger